فوائد الحديث

नबीज: यो त्यस्तो पेय हो, जसमा खजूर, मह, जौ वा यस्तै अन्य वस्तुहरू पानीमा मिसाइन्छ, जसका कारण त्यसमा मीठो स्वाद आउँछ। पछि त्यसमा खमीर उत्पन्न भएमा, उक्त पेय नशालु (मदिरा-स्वरूप) बन्न सक्छ।

यो हदीस सबै प्रकारका नशालु पदार्थहरू, जस्तै खमर (रक्सी), हशिश (गाँजा) र अन्य पदार्थहरूलाई निषेध (हराम) गर्ने आधारभूत सिद्धान्त हो।

यस हदीसमा मुस्लिमलाई आवश्यक पर्ने कुराहरूका बारेमा प्रश्न गर्नुको महत्त्व स्पष्ट पारिएको छ।

इस्लाममा रक्सी (खमर) चरणबद्ध रूपमा निषेध गरिएको थियो। पहिलो चरणमा नमाजको समयमा रक्सी सेवन गर्न निषेध गरियो, जब केही मुहाजिरहरू (आफ्नो बसोबास छोडेर मदिना आएकाहरू) ले रक्सी पिएर नमाज पढे र उनीहरू नशामा भएकाले कुरआनको आयतलाई मिश्रित गरेर वाचन गरे। तब अल्लाहले यो आयत अवतरण गर्नुभयो: "हे आस्थावानहरू हो! जब तिमीहरू नशामा हुन्छौ, तब नमाजको निकट नजाऊ (अर्थात् नमाज नपढ), जबसम्म तिमीलाई थाहा हुँदैन कि तिमीहरूले के भनिरहेकाछौ (होशमा आएपछि)।" (सूरा अन-निसा:४३) त्यसपछि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) का घोषकले घोषणा गर्थे: "रक्सी पिएको मानिसलो नमाज नपढोस्।" त्यसपछि अल्लाहले रक्सीलाई पूर्ण रूपमा हराम (निषेध) गरिदिनुभयो र त्यस सम्बन्धमा यो आयत अवतरित भयो: "हे आस्थावानहरू हो! मदिरा, जुवा, थान, तीर (हानेर भाग्य पत्ता लगाउने कार्य) सबै घृणित शैतानी कार्यहरू हुन्। यिनीहरूबाट बचो, ताकि तिमीहरू सफल होऊ। शैतानले मद्यपान तथा जुवामा लगाएर तिमीहरूबीच शत्रुता एवं द्वेष उत्पन्न गर्न चाहन्छ र तिमीहरूलाई अल्लाहको स्मरण एवं नमाजबाट रोक्न चाहन्छ। के तिमीहरू यी कुराहरूबाट रोकिन्छौ त?" (सूरा अल-माइदा: ९०–९१) यसरी यो अन्तिम आयतसँगै रक्सी (खमर) लाई इस्लाममा पूर्ण र अन्तिम रूपमा निषेध गरिदियो।

अल्लाहले रक्सीलाई निषेध गर्नुभएको छ, किनभने यसबाट धेरै ठूलो हानि र विकृतिहरु उत्पन्न हुन्छन्।

निषेध गर्ने आधार पदार्थमा नशालु गुण (इस्कार) को उपस्थिति हो। यदि 'नबीज'मा नशालु गुण छ भने त्यो हराम (निषेध) हुन्छ र यदि त्यसमा नशालु गुण छैन भने त्यो मुबाह (अनुमतिप्राप्त) हुन्छ।