الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਸਹਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕੱਲ੍ਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੈਬਰ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ 'ਤੇ ਫਤਹਿ (ਜਿੱਤ) ਹਾਸਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਫਤਹਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸੀਬ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਪ ﷺ ਝੰਡਾ ਦੇਣਗੇ। ਇੱਥੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ "الراية -ਅਰ-ਰਾਯਹ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਝੰਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੌਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਝੰਡਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੋ, ਸਹਾਬੀਆਂ ਨੇ ਰਾਤ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੱਢੀ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਝੰਡਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ? ਹਰੇਕ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਇਹੋ ਖਾਹਸ਼ (ਇੱਛਾ) ਸੀ, ਕਿ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਜਾਵੇ। ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕੀ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੋਭ ਸੀ ਕਿ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਲੇਕਿਨ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਅਲੀ ਬਿਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ। ਆਪ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਮੁਬਾਰਕ ਥੁੱਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਆ ਕੀਤੀ। ਫੇਰ ਉਹ ਇੰਜ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ, ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੰਡਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ। ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਸਿਖਾ ਦੇਣ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਅਲੀ ਬਿਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਵੱਲ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਮਝਾਈ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਾਈ (ਬੁਲਾਰੇ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਲਾਲ ਊਠਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਵੇ ਅਤੇ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਕਾ (ਦਾਨ) ਕਰ ਦੇਵੇ। ਚੇਤੇ ਰਹੇ ਕਿ ਅਰਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਊਠ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਮਾਲ (ਧਨ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।