الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਮੌਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੱਬਖੜੱਬੇ (ਕਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ) ਭੇਡੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਫੇਰ ਇੱਕ ਪੁਕਾਰਨ (ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ) ਵਾਲਾ ਪੁਕਾਰੇਗਾ ਕਿ ਹੇ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਓ! ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੇਖਣਗੇ। ਫੇਰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛੇਗਾ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਲੋਕ ਜਵਾਬ ਦੇਣਗੇ: ਹਾਂ, ਇਹ ਮੌਤ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਸਭ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਚਾਣ ਲੈਣਗੇ। ਫਿਰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਕਾਰੇਗਾ: ਹੇ ਜਹੰਨਮ ਵਾਲਿਓ! ਇਹ ਸੁਣ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਕਹੇਗਾ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਦੇ ਹੋ? ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ: ਹਾਂ, ਇਹ ਮੌਤ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਖ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਬ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਕਹੇਗਾ: ਹੇ ਜੰਨਤ ਵਾਲਿਓ! ਹਮੇਸ਼ਾ-ਹਮੇਸ਼ ਲਈ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਹੇ ਜਹੰਨਮ ਵਾਲਿਓ! ਹਮੇਸ਼ਾ-ਹਮੇਸ਼ ਲਈ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਇਹ ਐਲਾਨ (ਘੋਸ਼ਣਾ) ਇਸ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਮੋਮਿਨ (ਈਮਾਨ ਵਾਲੇ) ਮਿਹਰਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੰਦ ਲੈ ਸਕਣ ਅਤੇ ਕਾਫਿਰਾਂ (ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਹ ਆਇਤ ਤਿਲਾਵਤ ਕੀਤੀ (ਪੜ੍ਹੀ): "(ਹੇ ਨਬੀ!) ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ (ਕਾਫ਼ਿਰਾਂ) ਨੂੰ ਉਸ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਡਰਾਓ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਬੇੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਅੱਜ (ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ) ਇਹ ਲੋਕੀ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਉਹ ਈਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਗੇ।" ਸੋ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਜੰਨਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਹੰਨਮੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਰਹੇਗਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਪਛਤਾਵਾ (ਅਫਸੋਸ) ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਨੇਕੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਪਛਤਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਵੱਧ ਨੇਕੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਇਆ।