الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਜਹਾਲਤ (ਅਗਿਆਨਤਾ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁੱਝ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤਕਦੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ: 1- ਜਹਾਲਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਛੂਤਕਾਰੀ (ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ। ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਲਾਹ ਹੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਉਸੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2- ਜਹਾਲਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਫ਼ਰ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲਦੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਡਦਾ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਲੇਕਿਨ ਜੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉੱਡਦਾ, ਤਾਂ ਬੁਰਾ ਸ਼ਗਨ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਉਡਾਉਣ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਸ਼ਗਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨਾਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। 3- ਜਹਾਲਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ: ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਘਰ 'ਤੇ ਉੱਲੂ ਬੈਠ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 4- ਆਪ ﷺ ਨੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬਦਸ਼ਗਨੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 'ਸਫ਼ਰ' ਚੰਦ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਸਫ਼ਰ' ਇੱਕ ਕੀੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਖਾਜ-ਖੁਰਕ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਸ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਵੀ ਖੰਡਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 5- ਆਪ ﷺ ਨੇ ਕੋਹੜ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਇੰਜ ਦੂਰ ਭੱਜਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁਕਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ (ਸਲਾਮਤੀ) ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਹੜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਗਲਣ (ਸੜਨ) ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।