الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਟੇੜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੋ ਕੰਧਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਅੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੇ ਹੁਕਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਭਾਵ ਅੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਮਨਾਹ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ (ਗੁਨਾਹ) ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਰਦੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣ ਦਿੰਦੇ। ਰਸਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹੋ, ਅਤੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਨਾ ਮੁੜੋ। ਇਹ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (ਕੁਰਆਨ) ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਰਸਤੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ — ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਹਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਟੋਕਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਤੇਰੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੋਵੇ! ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਵੜ ਜਾਵੇਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਵਲੋਂ ਨਸੀਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ (ਜ਼ਮੀਰ) ਹੈ।