الشرح

ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਬਿਨ ਅਮਰ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਹਰ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਲੇਕਿਨ ਕੁਰੈਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਮਨਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੀ ਆਪ ﷺ ਗਲਤੀ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ। (ਇਸ ਲਈ ਆਪ ﷺ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਕਰੋ।)। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ; ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਰੋ! ਉਸ ਜ਼ਾਤ (ਹਸਤੀ) ਦੀ ਕਸਮ (ਸੁੰਹ) ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਹੀ ਨਿੱਕਲਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਬੀ ﷺ ਬਾਰੇ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ: {ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਹੀ (ਰੱਬ ਬਾਣੀ) ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਵੱਲ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।} [ਸੂਰਤ ਅਨ-ਨਜਮ: 3-4]