الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਨ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਵਾਕਾਂ) ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿਛੇ ਦੁਹਰਾਵੇ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ-ਉਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਕਹੇ, ਸਿਵਾਏ "ਹੱਯਾ ਅਲੱਸਲਾਹ" ਤੇ "ਹੱਯਾ ਅਲਲ-ਫ਼ਲਾਹ" ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਾਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਲਾ ਹੌਲਾ ਵਲਾ ਕੁੱਵਤਾ ਇੱਲਾ ਬਿੱਲਾਹ" ਕਹੇ। ਫੇਰ ਅਜ਼ਾਨ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਬੀ ﷺ ਉੱਤੇ ਦੁਰੂਦ ਭੇਜੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦਰੂਦ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਫਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਸ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅੱਲਾਹ ਕੋਲੋਂ ਆਪ ﷺ ਲਈ ਵਸੀਲਾ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਸੀਲਾ ਜੰਨਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਕਾਮ (ਅਸਥਾਨ) ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਕਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਕਾਮ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਪ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੰਦਾ ਮੈਂ ਹੀ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਮਕਾਮ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਦਾ ਆਪ ﷺ ਹੀ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਇਨਸਾਨ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ﷺ ਲਈ ਵਸੀਲੇ ਦੀ ਦੁਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਫਾਅਤ (ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼) ਨਸੀਬ ਹੋਵੇਗੀ।