گه‌لی خه‌لكی؛ ب ڕاستی خودایێ مه‌زن شانازیكرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ و خۆمه‌زنكرنا ب دایك و بابان ژ ده‌ڤ هه‌وه‌ بر

گه‌لی خه‌لكی؛ ب ڕاستی خودایێ مه‌زن شانازیكرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ و خۆمه‌زنكرنا ب دایك و بابان ژ ده‌ڤ هه‌وه‌ بر

ئبن عومه‌ر (خودێ ژ هه‌ردووكان ڕازی بیت) دبێژیت: ((ل ڕۆژا فه‌تحا مه‌كه‌هێ پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتار بۆ خه‌لكی خواند و گۆت: ((گه‌لی خه‌لكی؛ ب ڕاستی خودایێ مه‌زن شانازیكرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ و خۆمه‌زنكرنا ب دایك و بابان ژ ده‌ڤ هه‌وه‌ بر، مرۆڤ ژی دوو جۆرن: یان مرۆڤه‌كێ چاك و ژ خودێترس و ڕێزداره‌‌ ل ده‌ڤ خودێ، یان ژی مرۆڤه‌كێ خراب و به‌ختڕه‌ش و بێبهایه‌ ل ده‌ڤ خودێ، مرۆڤ هه‌می زارۆكێن ئاده‌مینه‌ و خودێ ئاده‌م ژ ئاخێ چێكرییه‌، خودێ گۆتییه‌: {يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللهُ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} [الحجرات: 13]».

[صحيح] [رواه الترمذي وابن حبان]

الشرح

ل ڕۆژا فه‌تحا مه‌كه‌هێ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتار بۆ خه‌لكی دا و گۆت: گه‌لی خه‌لكی؛ ب ڕاستی خودێ خۆمه‌زنكرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ و شانازیكرنا ب دایك و بابان ژ ده‌ڤ هه‌وه‌ بر و مرۆڤ ب تنێ دوو جۆرن‌: یان باوه‌رداركێ چاك و ژ خودێترس و گوهدار و عیباده‌تكارێ خودایێ مه‌زنه‌، ئه‌ڤه‌ ل ده‌ڤ خودێ یێ ڕێزداره‌‌، هه‌ر چه‌نده‌ ل ده‌ڤ خه‌لكی خودان نه‌سه‌ب و عه‌شیره‌ت ژی نه‌بیت. یان ژی كافره‌كێ خراب و به‌‌ختڕه‌ش و سه‌رپێداچووییه‌، ئه‌ڤه‌ ل ده‌ڤ خودێ یێ بێبها و ڕه‌زیل و كێمه‌ و چ بهایێ خۆ نینه‌، هه‌ر چه‌نده‌ ل ده‌ڤ خه‌لكی خودان نه‌سه‌ب و ده‌ستهه‌لات و ناڤ و ده‌نگ ژی بیت. مرۆڤ هه‌می كورێن ئاده‌مینه‌ و خودێ ئاده‌م ژ ئاخێ چێكرییه‌، ڤێجا نه‌ یا دروسته‌ بۆ كه‌سه‌كی كو بنیاتێ وی ژ ئاخێ بیت ئه‌و خۆ مه‌زن بكه‌ت و شانازییێ ب خۆ ببه‌ت و پشتڕاستكرنا ڤێ چه‌ندێ ژی گۆتنا خودایێ مه‌زنه‌ د قورئانێدا: { يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللهُ عَلِيمٌ خَبِيرٌ}.

فوائد الحديث

پاشڤه‌برن ژ شانازیكرن و خۆمه‌زنكرن ب نه‌سه‌ب و عه‌شیره‌تێ.